Khi cha mẹ hoặc người thân lớn tuổi phải nhập viện, gia đình thường cần sắp xếp người túc trực trong suốt thời gian điều trị. Bên cạnh việc trao đổi với bác sĩ, người cao tuổi có thể cần được hỗ trợ ăn uống, vệ sinh, đi lại, thay đổi tư thế và nhiều hoạt động sinh hoạt khác.
Tuy nhiên, không phải gia đình nào cũng có thể bố trí người thân ở bệnh viện liên tục, đặc biệt khi con cháu phải đi làm hoặc đồng thời chăm sóc những thành viên khác.
Trong những trường hợp này, chăm người cao tuổi tại bệnh viện với sự hỗ trợ của một người chăm sóc phù hợp có thể giúp gia đình san sẻ một phần công việc.
Vậy người chăm sóc có thể thực hiện những nhiệm vụ nào? Công việc nào thuộc trách nhiệm của nhân viên y tế? Gia đình cần chuẩn bị gì trước khi bàn giao ca?
Chăm người cao tuổi tại bệnh viện khác chăm sóc tại nhà như thế nào?
Khi chăm sóc tại nhà, người cao tuổi thường sinh hoạt trong không gian quen thuộc. Gia đình có thể chủ động sắp xếp bữa ăn, giờ nghỉ và các hoạt động thường ngày.
Trong bệnh viện, lịch sinh hoạt có thể thay đổi theo quá trình khám, theo dõi và điều trị.
Người cao tuổi cũng có thể gặp những khó khăn như:
– Mệt mỏi do tình trạng sức khỏe
– Giảm khả năng vận động
– Khó tự đi vệ sinh
– Ăn uống kém hơn bình thường
– Ngủ không ngon do môi trường lạ
– Lo lắng hoặc khó chịu
– Cần hỗ trợ thay đổi tư thế
– Cần người thân giúp trao đổi thông tin sinh hoạt với nhân viên y tế
Vì vậy, người chăm sóc tại bệnh viện cần biết phối hợp với gia đình và nhân viên y tế, đồng thời tuân thủ quy định của khoa phòng.
Điều quan trọng là phân biệt rõ hỗ trợ sinh hoạt với chăm sóc và điều trị chuyên môn y tế.
1. Hỗ trợ vệ sinh cá nhân cho người cao tuổi
Đây là một trong những công việc thường phát sinh khi người cao tuổi phải nằm viện.
Tùy tình trạng sức khỏe và quy định của bệnh viện, người chăm sóc có thể hỗ trợ những hoạt động vệ sinh thông thường.
Chẳng hạn:
– Hỗ trợ rửa mặt
– Hỗ trợ vệ sinh răng miệng
– Thay quần áo
– Hỗ trợ vệ sinh sau khi đi tiểu hoặc đại tiện
– Thay tã khi cần
– Sắp xếp quần áo và khăn sạch
– Giữ đồ dùng cá nhân gọn gàng
– Hỗ trợ giữ cơ thể sạch sẽ và thoải mái
Với người cao tuổi hạn chế vận động, những hoạt động này có thể cần nhiều thời gian và sự hỗ trợ hơn.
Tuy nhiên, nếu người bệnh có vết mổ, thiết bị y tế, vùng da tổn thương hoặc những yêu cầu chăm sóc đặc biệt, người chăm sóc cần trao đổi với điều dưỡng trước khi thực hiện.
Không nên tự ý tháo, di chuyển hoặc can thiệp vào các thiết bị đang được sử dụng trong quá trình điều trị.
Người chăm sóc có thể hỗ trợ những hoạt động sinh hoạt phù hợp trong thời gian người cao tuổi nằm viện.
2. Hỗ trợ ăn uống theo hướng dẫn
Khi nằm viện, người cao tuổi có thể ăn uống khó khăn hơn so với bình thường.
Một số người cần hỗ trợ chuẩn bị bữa ăn, sắp xếp dụng cụ hoặc được giúp đỡ trong quá trình dùng bữa.
Người chăm sóc có thể hỗ trợ:
– Chuẩn bị dụng cụ ăn uống
– Sắp xếp bữa ăn theo chế độ đã được hướng dẫn
– Hỗ trợ người cao tuổi ngồi ở tư thế phù hợp khi được phép
– Hỗ trợ ăn uống trong phạm vi đã thống nhất
– Quan sát lượng thức ăn sử dụng
– Ghi nhận tình trạng ăn uống
– Báo cho gia đình khi người cao tuổi ăn kém hoặc có thay đổi đáng chú ý
Tuy nhiên, chế độ ăn của người bệnh có thể chịu ảnh hưởng bởi tình trạng điều trị.
Có trường hợp cần nhịn ăn trước thủ thuật, hạn chế một số loại thực phẩm hoặc áp dụng chế độ dinh dưỡng riêng.
Vì vậy, người chăm sóc không nên tự ý cho người bệnh ăn thêm hoặc thay đổi chế độ ăn khi chưa được nhân viên y tế cho phép.
Nếu người cao tuổi có biểu hiện khó nuốt, ho sặc khi ăn hoặc không thể ăn uống như bình thường, cần báo ngay cho nhân viên y tế phụ trách.
3. Hỗ trợ đi lại và thay đổi tư thế
Người cao tuổi nằm viện có thể bị giảm khả năng vận động, đặc biệt sau phẫu thuật hoặc khi phải nằm nghỉ nhiều.
Một số người cần hỗ trợ khi ngồi dậy, đứng lên hoặc di chuyển.
Tùy tình trạng và hướng dẫn của nhân viên y tế, người chăm sóc có thể hỗ trợ:
– Ngồi dậy
– Thay đổi tư thế
– Di chuyển từ giường sang ghế
– Đứng lên hoặc ngồi xuống
– Đi lại trong phạm vi được phép
– Hỗ trợ sử dụng các vật dụng cá nhân cần thiết
– Giữ khu vực quanh giường gọn gàng
Tuy nhiên, không phải người bệnh nào cũng được phép vận động giống nhau.
Với những trường hợp sau phẫu thuật, gãy xương, yếu liệt hoặc có nguy cơ té ngã cao, việc di chuyển cần được thực hiện theo hướng dẫn cụ thể của nhân viên y tế.
Người chăm sóc không nên tự ý nâng, kéo hoặc dìu người bệnh nếu chưa biết phương pháp hỗ trợ phù hợp.
Nếu việc di chuyển vượt quá khả năng của một người, cần yêu cầu hỗ trợ thay vì cố thực hiện.
4. Hỗ trợ người cao tuổi nghỉ ngơi
Môi trường bệnh viện thường có nhiều âm thanh, ánh sáng và hoạt động khác với sinh hoạt tại nhà.
Người cao tuổi có thể khó ngủ hoặc thức giấc nhiều lần.
Người chăm sóc có thể hỗ trợ tạo điều kiện nghỉ ngơi phù hợp bằng những công việc đơn giản.
Ví dụ:
– Sắp xếp đồ dùng cá nhân gọn gàng
– Giữ khu vực nghỉ ngơi yên tĩnh trong phạm vi có thể
– Hỗ trợ điều chỉnh những vật dụng được phép sử dụng
– Giúp người cao tuổi chuẩn bị trước giờ nghỉ
– Hạn chế những hoạt động không cần thiết làm gián đoạn giấc ngủ
– Quan sát những thay đổi đáng chú ý trong sinh hoạt
Không nên tự ý sử dụng thuốc ngủ hoặc các biện pháp khác nhằm giúp người cao tuổi ngủ lâu hơn.
Nếu người bệnh khó ngủ kéo dài, đau nhiều hoặc có biểu hiện bất thường, cần trao đổi với nhân viên y tế.
5. Trò chuyện và hỗ trợ tinh thần
Nằm viện có thể khiến người cao tuổi cảm thấy lo lắng, mệt mỏi hoặc cô đơn, đặc biệt khi người thân không thể túc trực liên tục.
Một người chăm sóc có thái độ nhẹ nhàng, kiên nhẫn có thể giúp người bệnh có thêm sự đồng hành trong sinh hoạt.
Những hoạt động phù hợp có thể gồm:
– Trò chuyện
– Lắng nghe
– Động viên tinh thần
– Hỗ trợ liên lạc với người thân
– Đọc sách hoặc báo nếu người bệnh muốn
– Nhắc lại lịch sinh hoạt quen thuộc
– Giúp người bệnh cảm thấy được quan tâm
Với người cao tuổi có suy giảm trí nhớ hoặc dễ mất định hướng, việc giao tiếp nên sử dụng những câu ngắn, rõ ràng và thái độ bình tĩnh.
Nếu người bệnh đột ngột lú lẫn, thay đổi hành vi hoặc không nhận biết được người thân như bình thường, người chăm sóc cần báo ngay cho nhân viên y tế. Không nên cho rằng đó chỉ là biểu hiện thông thường của tuổi già.
Sự đồng hành và giao tiếp nhẹ nhàng có thể giúp người cao tuổi cảm thấy được quan tâm trong thời gian nằm viện.
6. Quan sát sinh hoạt và cập nhật thông tin cho gia đình
Khi con cháu không trực tiếp có mặt tại bệnh viện, việc nhận được thông tin về sinh hoạt của người thân là rất quan trọng.
Người chăm sóc có thể ghi nhận những hoạt động thông thường trong ca.
Chẳng hạn:
– Thời gian ăn uống
– Lượng ăn hoặc uống đáng chú ý
– Thời gian nghỉ ngơi
– Việc đi vệ sinh
– Khả năng vận động
– Tinh thần và mức độ giao tiếp
– Những thay đổi khác với ngày thường
– Những thông tin nhân viên y tế yêu cầu chuyển lại cho gia đình
Một báo cáo ngắn, rõ ràng sẽ giúp gia đình nắm được tình hình mà không cần liên tục gọi điện hỏi.
Tuy nhiên, người chăm sóc cần phân biệt giữa thông tin quan sát được và kết luận y tế.
Ví dụ, có thể báo rằng người bệnh ăn ít hơn bình thường hoặc có biểu hiện mệt nhiều, nhưng không nên tự kết luận nguyên nhân bệnh lý.
Nếu có dấu hiệu đáng lo ngại, cần thông báo ngay cho điều dưỡng hoặc bác sĩ phụ trách thay vì chờ đến cuối ca.
7. Phối hợp với nhân viên y tế trong phạm vi phù hợp
Một điểm khác biệt quan trọng giữa chăm sóc tại nhà và chăm sóc tại bệnh viện là người bệnh đang được theo dõi, điều trị bởi đội ngũ y tế.
Người chăm sóc cần tôn trọng vai trò chuyên môn của bác sĩ và điều dưỡng.
Trong quá trình chăm sóc, người hỗ trợ có thể:
– Thông báo cho điều dưỡng khi người bệnh cần trợ giúp
– Chuyển lại những thông tin sinh hoạt quan trọng
– Hỗ trợ người bệnh chuẩn bị trước các hoạt động được hướng dẫn
– Ghi nhận những lưu ý cần bàn giao cho gia đình
– Phối hợp khi nhân viên y tế cần người nhà hỗ trợ những công việc phù hợp
– Tuân thủ quy định của khoa phòng
Người chăm sóc không nên tự ý thực hiện những nhiệm vụ thuộc chuyên môn y tế nếu không có đủ điều kiện và sự phân công phù hợp.
Những công việc người chăm sóc thông thường không nên tự ý thực hiện
Gia đình cần hiểu rõ rằng thuê người chăm sóc không đồng nghĩa với thuê một nhân viên y tế thực hiện mọi hoạt động điều trị.
Những công việc cần được phân biệt rõ gồm:
– Tự ý cho người bệnh sử dụng thuốc ngoài hướng dẫn
– Thay đổi liều hoặc ngừng thuốc
– Tiêm hoặc truyền dịch
– Điều chỉnh máy móc và thiết bị y tế
– Tháo hoặc thay các loại ống, dây dẫn y tế
– Thực hiện thủ thuật xâm lấn
– Tự xử lý vết thương phức tạp
– Tự quyết định chế độ điều trị
– Tự chẩn đoán tình trạng sức khỏe
Các hoạt động chuyên môn cần được thực hiện bởi người có đủ điều kiện theo quy định và hướng dẫn của cơ sở y tế.
Ngay cả khi người chăm sóc có kinh nghiệm hoặc chuyên môn liên quan, phạm vi công việc tại bệnh viện vẫn phải tuân thủ quy định và sự phân công phù hợp.
8. Tuân thủ quy định vệ sinh và an toàn tại bệnh viện
Môi trường bệnh viện có những yêu cầu riêng về kiểm soát nhiễm khuẩn và an toàn.
Người chăm sóc cần tuân thủ quy định của cơ sở y tế, đặc biệt khi hỗ trợ vệ sinh, ăn uống hoặc tiếp xúc trực tiếp với người bệnh.
Những nội dung cần chú ý gồm:
– Vệ sinh tay đúng thời điểm
– Sử dụng phương tiện bảo hộ khi được yêu cầu
– Giữ đồ dùng cá nhân sạch sẽ
– Không sử dụng chung vật dụng cá nhân giữa các người bệnh
– Không tự ý di chuyển thiết bị y tế
– Không đưa người bệnh ra khỏi khu vực được phép
– Không tự ý cho người bệnh ăn uống khi có chỉ định hạn chế
– Giữ khu vực quanh giường thông thoáng
– Báo ngay khi phát hiện tình huống có nguy cơ mất an toàn
Người chăm sóc cũng cần biết vị trí gọi điều dưỡng và cách liên hệ nhân viên y tế khi có tình huống phát sinh.
Khi nào gia đình nên cân nhắc thuê người chăm sóc tại bệnh viện?
Không phải trường hợp nằm viện nào cũng cần thuê người hỗ trợ.
Tuy nhiên, dịch vụ có thể hữu ích khi gia đình không thể trực tiếp đảm nhận toàn bộ công việc sinh hoạt của người bệnh.
Ví dụ:
– Con cháu phải đi làm ban ngày
– Gia đình không có người thân ở gần
– Người cao tuổi cần hỗ trợ nhiều hoạt động sinh hoạt
– Người thân đã túc trực nhiều ngày và cần thay phiên nghỉ ngơi
– Gia đình phải chăm sóc đồng thời nhiều thành viên
– Người cao tuổi cần có người bên cạnh trong những khoảng thời gian dài
– Gia đình cần hỗ trợ vào một số khung giờ cụ thể
Việc thuê người chăm sóc nên dựa trên nhu cầu thực tế, tình trạng người bệnh và quy định của bệnh viện.
Nếu người cao tuổi cần theo dõi y tế liên tục hoặc chăm sóc chuyên môn đặc biệt, gia đình cần trao đổi trực tiếp với cơ sở y tế về phương án phù hợp.
Gia đình nên bàn giao những thông tin gì trước ca chăm đầu tiên?
Bàn giao đầy đủ giúp người chăm sóc nhanh chóng nắm được nhu cầu của người bệnh.
Trước khi bắt đầu, gia đình nên chuẩn bị:
– Họ tên và độ tuổi của người bệnh
– Tình trạng sinh hoạt hiện tại
– Khả năng tự đi lại
– Những hoạt động cần hỗ trợ
– Chế độ ăn theo hướng dẫn của bệnh viện
– Những lưu ý về vận động
– Thói quen sinh hoạt
– Tiền sử dị ứng hoặc thông tin quan trọng cần biết
– Những hướng dẫn liên quan đến an toàn
– Vị trí đồ dùng cá nhân
– Số điện thoại người thân
– Cách liên hệ khi có tình huống khẩn cấp
Nếu người cao tuổi có suy giảm nhận thức hoặc khó giao tiếp, gia đình nên cung cấp thêm những thông tin về thói quen và cách tương tác phù hợp.
Bàn giao rõ thông tin giúp người chăm sóc phối hợp thuận tiện hơn với gia đình và nhân viên y tế.
Người chăm sóc có thể hỗ trợ gia đình như thế nào khi không có mặt tại viện?
Khi không thể túc trực liên tục, gia đình thường lo lắng về việc người thân ăn uống, nghỉ ngơi và sinh hoạt ra sao.
Một người chăm sóc phù hợp có thể giúp gia đình duy trì sự hỗ trợ trong khoảng thời gian đã thống nhất.
Tuy nhiên, người chăm sóc không thay thế vai trò của gia đình trong việc trao đổi với bác sĩ hoặc đưa ra các quyết định điều trị.
Gia đình vẫn cần:
– Duy trì liên lạc với nhân viên y tế
– Nắm rõ những thông tin quan trọng về quá trình điều trị
– Cập nhật các hướng dẫn mới cho người chăm sóc
– Thống nhất người đại diện liên hệ
– Phối hợp khi có tình huống cần quyết định
– Chuẩn bị phương án chăm sóc khi người bệnh xuất viện
Việc phân chia vai trò rõ ràng giúp hạn chế nhầm lẫn và tránh giao cho người chăm sóc những trách nhiệm vượt ngoài phạm vi công việc.
Nataby Care có thể hỗ trợ gia đình chăm sóc người cao tuổi như thế nào?
Nataby Care cung cấp dịch vụ chăm sóc người cao tuổi tại nhà với các công việc hỗ trợ sinh hoạt như vệ sinh cá nhân, ăn uống, vận động nhẹ, xoay trở, theo dõi sinh hoạt và đồng hành tinh thần.
Đối với nhu cầu chăm sóc người cao tuổi tại bệnh viện, gia đình có thể liên hệ trực tiếp để cung cấp thông tin về tình trạng người bệnh, địa điểm, khung giờ và phạm vi công việc mong muốn.
Nataby Care cần tiếp nhận và đánh giá từng trường hợp trước khi xác nhận khả năng bố trí nhân sự, đặc biệt khi người bệnh có tình trạng sức khỏe phức tạp hoặc cần hỗ trợ chuyên biệt.
Gia đình cũng cần kiểm tra quy định của bệnh viện về người chăm sóc bên ngoài trước khi đặt dịch vụ.
Nếu người cao tuổi chuẩn bị xuất viện, gia đình có thể tham khảo thêm bài khi nào nên thuê người chăm sóc người cao tuổi tại nhà để cân nhắc nhu cầu hỗ trợ trong giai đoạn trở về nhà.
Câu hỏi thường gặp về chăm người cao tuổi tại bệnh viện
Người chăm sóc tại bệnh viện có thể ở lại ban đêm không?
Việc bố trí người chăm sóc ban đêm phụ thuộc vào nhu cầu gia đình, khả năng sắp xếp nhân sự và quy định của bệnh viện. Gia đình nên xác nhận trước khi đặt lịch.
Người chăm sóc có thể hỗ trợ người cao tuổi đi vệ sinh không?
Có thể hỗ trợ trong phạm vi công việc phù hợp với tình trạng người bệnh. Trường hợp hạn chế vận động nặng hoặc có thiết bị y tế cần được hướng dẫn cụ thể trước khi thực hiện.
Người chăm sóc có được tự cho bệnh nhân uống thuốc không?
Việc sử dụng thuốc phải tuân thủ chỉ định và quy trình của cơ sở y tế. Người chăm sóc không được tự ý thay đổi thuốc, liều lượng hoặc thực hiện công việc ngoài phạm vi được phép.
Có thể thuê người chăm sóc khi gia đình không ở bệnh viện không?
Có thể cân nhắc nếu bệnh viện cho phép và người bệnh phù hợp với hình thức hỗ trợ này. Gia đình vẫn cần duy trì liên lạc và thực hiện trách nhiệm liên quan đến quá trình điều trị.
Phối hợp rõ ràng giúp việc chăm sóc người cao tuổi tại viện thuận tiện hơn
Chăm người cao tuổi tại bệnh viện không chỉ là có người túc trực bên cạnh giường bệnh.
Người chăm sóc có thể hỗ trợ nhiều hoạt động sinh hoạt thường ngày như vệ sinh, ăn uống, vận động phù hợp, nghỉ ngơi và trò chuyện.
Tuy nhiên, mọi hoạt động cần được thực hiện trong phạm vi đã thống nhất và tuân thủ hướng dẫn của nhân viên y tế.
Trước khi thuê người hỗ trợ, gia đình nên xác định rõ nhu cầu, kiểm tra quy định của bệnh viện và chuẩn bị thông tin bàn giao đầy đủ.
Khi vai trò của gia đình, người chăm sóc và nhân viên y tế được phân định rõ ràng, quá trình phối hợp sẽ thuận tiện hơn.
Đặt lịch chăm sóc mẹ & bé, người cao tuổi nhanh chóng – thuận tiện – đơn giản cùng Nataby Care hôm nay!
Đội ngũ Nataby Care luôn sẵn sàng lắng nghe, tư vấn và đồng hành cùng gia đình trong quá trình chăm sóc bé và người cao tuổi.
Nếu còn bất kỳ thắc mắc nào, hãy truy cập website natabycare.com, fanpage Nataby Care, liên hệ hotline 0335 917 492 hoặc Zalo OA Nataby Care để đặt lịch và được tư vấn gói dịch vụ phù hợp.
